De Mythe Orpheus

Versie van Jaap Voigt  met vragen over je eigen leven

Orpheus is de grote performer van zijn tijd, beroemd om zijn spel op de lier en zijn zang. Hij werd door het hele land geprezen als een groot voordrachtskunstenaar. Wanneer hij zijn gezang liet horen, kon niets en niemand de goddelijke macht ervan weerstaan. Hij bracht niet alleen de mensen in vervoering maar ook alle dieren in de natuur, de vogels zowel als de vissen, ook de bomen, ja zelfs de gevoelloze stenen bracht de onvergelijkelijke zanger in beweging met de magische werking van zijn stem en van zijn snarenspel.

Waar ben jij goed in (geweest)? Wat zijn jou talenten?

Als je die inzet wat heeft dat voor werking op de omgeving?

Hij werd tot over zijn oren verliefd op Eurydice, een waternimf,  de schoonste van de Najaden. De Naiaden (Grieks: ναειν, 'vloeien') zijn in de Griekse mythologie waternimfen en waarschijnlijk dochters van de riviergoden. Ze personifiëren en bewaken volgens de Grieken alle rivieren, meren, moerassen, fonteinen en bronnen.

Na een korte tijd van intense gevoelens van liefde, waarin hij aan de lopende band liederen schreef die hij in het geel oranje avondlicht voor haar zong en dan voor eeuwig aan haar opdroeg, vroeg hij Eurydice ten huwelijk, die, volgens hem, volkomen gesmolten van liefde “Ja” zei.

Op wie of waarop, ding / situaties / idee ben jij ooit verliefd geworden? Hoe uitte zich verliefdheid bij jou en hoe verliep dat in het relatie tot de ander / het andere?

De bruiloft werd groots gevierd met vele goden, godinnen, halfgoden, alle negen muzen en hun 500 beste vrienden. Hij was immers beroemd in de wereld van de mensen waarin hij inmiddels een groot netwerk had opgebouwd en… hij was van niet geringe afkomst.

Iedereen die in de loop van het Griekse scheppingsproces niet vermoord was, gek van jaloezie was geworden of in een of andere twist van zijn ballen beroofd was, en zoals gezegd hun 500 beste vrienden, waren aanwezig en vierde een groots feest. Het was die dag alsof de tijd stil stond, het geluk leek voor eeuwig grenzeloos en voor eeuwig beklonken.

Heb jij het “samengaan” gevierd? En hoe?

Na de aanvangsrituelen, de inzegeningen, het gezang en de gezamenlijk dans was er even pauze en Euridice ging met een aantal nimfen vriendinnen spelen in de weiden. Zoals nimfen dat doen; dat luchtige rondzweven. De herder Aristaeus zag haar, werd betoverd door haar schoonheid en gek van geiligheid wilde hij haar grijpen. Op de vlucht voor zijn avances werd zij in haar voet gebeten door een adder die verscholen in het gras lag en zij stierf aan een wondje dat nauwelijks te zien was. 

Ken je verlies van datgene waar je van houdt (mensen, ideeën etc.)? Hoe heb je dat verwerkt?

Orpheus was gek van verdriet en maandenlang zong hij aan de oevers van de rivieren, het domein van de waternimfen, klaagliederen over zijn hartzeer tegen allen die lucht inademden, goden en mensen. De bomen hielden op met ruisen en de wilde dieren kwamen tam aan zijn voeten liggen. Maar hij was ontroostbaar. Het werd hem duidelijk dat hij niet zonder haar kon leven en besloot het onmogelijke te doen: haar terughalen uit de onderwereld.

Welke “onmogelijke tochten” heb jij in je leven gemaakt om het geliefde terug te krijgen?

Na lang zoeken vond hij de ingang naar de onderwereld in hete uiterste zuiden van de Peleponesus. De afdaling in het dodenrijk was niet makkelijk maar met zijn zang kreeg hij het voor elkaar dat Cerburus zijn drie koppen liet hangen en hem doorliet. Hij wist van de oude veerman Charon gedaan te krijgen dat hij over de rivier van het grote vergeten, de Styx, werd gevaren. Hij was doof voor de waarschuwingen van de oude man dat hij aan de andere kant van de rivier alles uit zijn vorige leven vergeten zou zijn, en dat hij dus ook niet meer zijn geliefde zou herkennen. Zij hém trouwens evenmin. Maar Orpheus was er volkomen van overtuigd dat de liefde sterker is dan de dood.

Uiteindelijk stond hij dan voor de troon van Hades en Persephoné, koning en koningin van de Onderwereld. Nu spande het er om. Hij pakte zijn lier en zong dat de stukken er van afvlogen.

Ken je het “gesprek met God” waarin je hem om hulp vraagt? Hielp dat bij jou?

 Ze waren er kapot van en er gebeurde in de onderwereld iets unieks. De schimmen luisterden naar de liefelijke klanken en weenden. Tantalus vergat zich voorover te buigen naar het steeds terugwijkend water, zoals hij dat al eeuwen deed. De Danaïden hielden op met te proberen de zeef te vullen. Sisyphos nam pauze en ging even op de steen die hij telkens tegen een berg moest op duwen. Ook de Erinyen, schrikgodinnen, waren tot tranen toe bewogen.

Ook het koningspaar was diep ontroerd en besloot Eurydice weer met hem te verenigen, op één voorwaarde: Orpheus mocht niet naar zijn geliefde omkijken, voor ze het zonlicht hadden bereikt.

Na een zware tocht waarbij Orpheus steeds voorop liep en de weg zocht zag hij het licht aan het eind van de tunnel. Omdat hij achter zich niets hoorde, geen voetstappen, geen geluid van adem, geen gezucht van vermoeidheid, hield Orpheus het niet meer en keek om……… Eurydice werd een schim en verdween; voor altijd terug naar de onderwereld. Orpheus ging haar weer achterna maar dit keer was Charon de Veerman onverbiddelijk. Nog zeven dagen en nachten zwierf Orpheus rond aan de oevers van de Styx, maar toen moest hij toch onverrichterzake terugkeren naar de bovenwereld; alleen.

orpheus2.jpg

Ken je dat iets definitief voorbij is? Nooit meer terugkomt en dat niets meer helpt? (Mensen, de dood, situaties die je fijn vond, een carrière, een leeftijdsfase)

Kapot van verdriet probeerde Orpheus zijn leven weer op te pakken maar dat lukte niet. Hij

leidde steeds meer een terug getrokken leven vol van verdriet en nostalgie. Zijn gezang werd steeds somberder en was na een tijdje eigenlijk niet meer om aan te horen. Vandaag-de-dag zouden we zeggen dat hij, ingekeerd,  eenzaam en zwaar depressief geworden was.

Hoe ga jij met definitief verlies om? Is dat verwerkt of blijven er littekens?

Hij wilde niets meer van vrouwen weten in het algemeen en niet van nimfen in het bijzonder en als hij de liefde bedreef was dat met jongens. Een groep Maenaden, vrouwen, nimfen, die rituelen van de God Bacchus uitvoeren, kregen schoon genoeg van al dat geweeklaag. Ze vielen hem aan, verscheurde hem, ledemaat voor ledemaat en gooiden die in de rivier.

Het hoofd bleef echter zingen en de lier bleef hoorbaar, ook toen dat hoofd uiteindelijk op het eiland Lesbos aanspoelde. Omdat het geweeklaag toch eens op moest houden omdat iedereen er genoeg van had, nam zijn vader Apollo de lier terug en beval om het hoofd te begraven.

orpheus3.jpg